MÜLKİYET HAKKI

Öndeyiş: Bu yazı basitleştirilmeye çalışılmış, hukukun zor zanaat olduğunu anlatan bir yazı

olarak da varsayılabilir. Basitleştirilmiş ve üstünkörü haline rağmen anlaşılmayan bir açıklama ile

karşılaşıldığında yazara ulaşabilirsiniz.

Mülkiyet hakkı

Mülkiyet hakkı bir mal üzerince çeşit eylemde kullanılma, faydalanma ya da tasarruf etme

hakkıdır. Kapitalist ekonomide bu mülk mutlaktır. Elimizdeki eşyalar kaldığımız binalar ya da

çevredeki diğer şeyler sistem içerisinde sahipliğimiz altında ve devlet tarafından, başına gelecek

olumsuz olaylar ihtimaline karşı korumalıdır. Mülkiyet hakkı nasıl işliyor peki? Çeşitli açıklamalar

ve yöntemler bulunmakta. Bunlar zilyet, ihraz ve emek yolları ile elde edilmiş mülkiyet hakları

ile çıkartılır.

Zilyetlik: Bir eşyanın çeşitli eylemler veya durumlar sebebi ile gerçek veya tüzel kişilere ödünç

verilmesi ile gerçekleşir. Devlet onaylı yapılmış binalar bankada beklerken faizlenen para,

mayınların temizlenmesi için verilmiş topraklar. Bu eylem her ne kadar mutlak bir mülkiyet

kurmasa da mülk edinme yolu sayılıyor. Gerçek veya tüzel kişiler birkaç yöntem, deneme ile

(yap yönet devret gibi) devredilmiş yer içerisinde yaptığı eylem, iyilikleri kanıt göstererek devlet

toprağını sahiplenebiliyorlar. Bütün yetki bu kişilere bırakılabiliyor.

İhraz: Bu gibi eylemler aslında bu konuya giriyor. Gerçek ya da tüzel kişilerin, daha önce mülk

edinilmemiş ya da mülk sahibinin vefatı ya da kaybı ile, zaman aşımı ile sahibi kalmayan eşyalara

el koyma yöntemine ihraz denir.

Örnek; Türkiye&de telif hakları iki türe ayrılır, biri yapılan bir eserin sahibini belirtmesi için yapılır,

diğer turu ise o eser üzerindeki ihrazdır (Yaratan sanatçı bile bu eyleminde ihraz yapmış olur.).

İhraz edilen eser izin alınmadıkça, tanıtım amaçlı kullanmadıkça, eser makale ise kullandığı

cümleyi aynı anlama gelecek şekilde değiştirmedi ise, telif hakkını alan kişi bu gibi eylemlerin

herhangi birini yapmadığı sürece kullanan insanlara dava açabilir, telif hakkı alınmış eserin

kullanıldığı eser ya da efor kaldırılabilir, toplatılabilir ya da geliri telif hakkı sahibine gidebilir. İşte

bu yüzden eser sahibi ihraz etmek zorundadır çünkü herhangi bir şirketin eseri ihraz ederse,

kendi konserinde şarkısını çalamaz, sergi açamaz. Buna rağmen zamanaşımı eylemi vardır (70 yıl

sonra eser devlete göre anonim olur, sahibi belli olsa bile.).

Yanlış anlaşılmasın, market zincirlerinde uygulanan hırsızlık (kamulaştırma kelimesi çalınan

malın bütün halka yararı durumunda kullanılır) ihraz olarak sayılabilir. Orada öylece duran,

üzerinde markası yazan süt markanın veya marketin temsilcisi yokken sahipsizdir. İronik olan da

budur. Taşınır, taşınmaz mallara el koyan şirketlerin başına geldiğinde sizi ananızdan emdiğiniz

sütü burnunuzdan getirene kadar rahatsız eder.

Ticarette üreten, tedarikçi, tüketici arasında hoş olmayan bir çatışma vardır. Kimi zaman

tedarikçiler üretenden acımasızca daha fazla kazanır, tüketicilerin ihraz ya da hırsızlığı ile

tedarikçilerin baş ağrısı çeker, üretici ihrazı tüketici haklarına tecavüz eder. Bu kapitalist sistem

içerisinde çokça görünür.

Emek: İhraz yöntemini sağlama almak için kullanılan, her mülk sahibinin yaslanabileceği kazık

budur. Sarf ettiği hammaddeden kan, ter, gözyaşı ile oluşturduğu ürün artık kişinin malıdır. Para

devreye girince işler çok değişir. Kazanılan para onun mülk edinmesini sağlar. Fakat o

üretmemiş onu satın almak için para kazanmıştır. Başka bir örnek ile açıklayayım.

Altı katlı bina yaptıracak olan bir adamın elinde binayı yapacak parası değil binaya sahip olacak

parası vardır. Sebebi ise koca bir binayı tek başına yapamamasıdır. Tutacağı ustalar,

mühendisler ve işçiler ile koca bir bina yapılır. Artık o adam koca binanın sahibidir. Peki ustalar,

mühendisler, işçiler verdikleri emeğin karşılığını maaşları ile mi aldı. Üç ayda yapılan bu binanın

bir işçisine üç asgari maaş verildi. Katkısı bulunan altı katlı binanın (her birinde bir daire

olduğunu varsayalım) altısından da eşsiz kar edecek patronun yanında bu hak mıdır? Asgari

maaşın yetmesi, bir kölenin yemek masraflarına eşdeğer bir paya sahip olması ne kadar acı.

Sorular: İhraz mağdurlarından biri olan su kaynakları neden bu kadar ucuz fiyatlara devlet

tarafından kola şirketlerine satılıyor? Kendi ürünü ya da üretim araçlarını yapmış bir insan,

istemediği sürece, başkasını çalıştırarak hakkına girmiş olur mu?

Mülkiyet olmasaydı ne olurdu? İyi mi yoksa kötü bir durum mu izlerdik? Devamını yazmak

isterdim fakat Toplum türlerinin incelenmesi için bu kadar yeterli.

Kaynakça:

1- Pierre Joseph PROUDHON- Mülkiyet Nedir?, Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları, I. Baskı

2010, Çevirmen; Devrim Çetinkasap.

2- Türkiye Telif Hakları Resmi İnternet Sitesi.